توسط : 
خلاصه:
پروستات چیست و پروستات کجاست؟ چرا با بالا رفتن سن، بسیاری از مردان «پروستات می‌گیرند»؟ در این مقاله ساده توضیح می‌دهیم پروستات در مردان کجاست، چه کاری می‌کند، چه مشکلاتی دارد و چطور درمان می‌شود.
پروستات چیست؟
پروستات یک غده در دستگاه تناسلی مردان است. وزن آن در مرد جوان حدود ۲۰ تا ۲۵ گرم و اندازه‌ی آن مثل یک گردو است. زنان پروستات ندارند.
وقتی مردم می‌گویند «پروستات گرفته»، منظورشان معمولاً بزرگی خوش‌خیم پروستات است، نه خود پروستات. همه‌ی مردان پروستات دارند.
پروستات کجاست؟
پروستات در مردان کجاست؟
پروستات در لگن و داخل بدن است:
- بالای آن: مثانه
- پشت آن: راست‌روده (انتهای روده)
- از وسط آن: مجرای ادرار (پیشابراه) رد می‌شود.
برای همین پزشک می‌تواند پروستات را با معاینه‌ی انگشتی از راه مقعد لمس کند.
مثانه‌ی مرد کجاست؟
مثانه کیسه‌ای است که ادرار را نگه می‌دارد و پایین شکم، پشت استخوان شرمگاهی قرار دارد. پروستات درست زیر مثانه است؛ برای همین وقتی بزرگ شود، جلوی خروج راحت ادرار را می‌گیرد.
درد پروستات کجاست؟
درد مربوط به پروستات معمولاً در این نواحی حس می‌شود:
- بین بیضه‌ها و مقعد (پرینه)
- پایین شکم و پشت استخوان شرمگاهی
- پایین کمر
- نوک آلت یا بیضه‌ها
- درد یا سوزش هنگام ادرار یا انزال
شکل پروستات: نرمال در برابر بزرگ‌شده
پروستات نرمال، مجرای ادرار را آزاد می‌گذارد. پروستات بزرگ‌شده، مجرا را فشار می‌دهد و جریان ادرار را ضعیف می‌کند.
کار پروستات چیست؟
- ساختن مایع پروستات: حدود یک‌سوم مایع منی را می‌سازد. این مایع از اسپرم‌ها محافظت می‌کند و به حرکت آن‌ها کمک می‌کند.
- کمک به انزال: عضله‌های پروستات مایع منی را به جلو می‌رانند.
- کنترل جریان ادرار: هنگام انزال، راه ادرار را می‌بندد.
- ساختن PSA: پروتئینی که منی را رقیق می‌کند و در آزمایش PSA اندازه‌گیری می‌شود.
دلیل مبتلا شدن به پروستات (مشکلات رایج)
| مشکل | چه کسانی؟ | علائم اصلی |
|---|---|---|
| بزرگی خوش‌خیم (BPH) | بیشتر مردان بالای ۵۰ سال | تکرر ادرار، بیدار شدن شبانه، جریان ضعیف |
| التهاب پروستات (پروستاتیت) | هر سنی، بیشتر زیر ۵۰ | درد لگن، سوزش ادرار، گاهی تب |
| سرطان پروستات | بیشتر بالای ۵۰ سال | اغلب در ابتدا بی‌علامت |
چرا پروستات بزرگ می‌شود؟
- افزایش سن: مهم‌ترین عامل. نیمی از مردان بالای ۵۰ سال و بیشتر مردان بالای ۸۰ سال درجاتی از بزرگی دارند.
- تغییرات هورمونی با افزایش سن.
- سابقه‌ی خانوادگی.
- چاقی، دیابت و کم‌تحرکی.
علائم مشکلات پروستات
- تکرر ادرار، به‌خصوص شب‌ها
- فوریت ادرار (نتوانستن نگه داشتن)
- جریان ضعیف یا قطع‌ووصل شدن ادرار
- تأخیر در شروع ادرار
- احساس خالی نشدن کامل مثانه
- قطره‌قطره آمدن در پایان ادرار
- سوزش یا درد ادرار، خون در ادرار یا منی
برای توضیح کامل‌تر، مقاله‌ی علائم پروستات در مردان را بخوانید.
فوراً به اورژانس بروید اگر اصلاً نمی‌توانید ادرار کنید (احتباس ادرار)، یا تب و لرز با درد ادرار دارید.
پروستات چیست و چگونه درمان می‌شود؟
درمان به نوع مشکل و شدت علائم بستگی دارد:
- بزرگی خفیف: تغییر سبک زندگی و پیگیری.
- بزرگی متوسط تا شدید: دارو (مثل تامسولوسین یا فیناستراید) و در صورت نیاز جراحی (مثل TURP یا لیزر).
- پروستاتیت: آنتی‌بیوتیک در نوع عفونی، و داروهای ضدالتهاب و فیزیوتراپی کف لگن در نوع مزمن.
- سرطان پروستات: بسته به مرحله؛ از پیگیری فعال تا جراحی، پرتودرمانی یا هورمون‌درمانی.
راه‌های ساده برای سلامت پروستات
- ورزش منظم و حفظ وزن مناسب.
- چای، قهوه و الکل کمتر، به‌خصوص شب‌ها. (مقاله‌ی میوه‌های مضر برای پروستات را ببینید.)
- مایعات کمتر ۲ ساعت قبل از خواب.
- ادرار را طولانی نگه ندارید.
- بعد از ۵۰ سالگی (یا ۴۵ سالگی با سابقه‌ی خانوادگی) درباره‌ی آزمایش PSA با پزشک صحبت کنید.
برای تفسیر جواب آزمایش PSA، از تفسیر آزمایش پروستات باسینا کمک بگیرید.
سلب مسئولیت: این مقاله فقط برای آگاهی است و جای معاینه و نظر پزشک را نمی‌گیرد. برای تفسیر جواب آزمایش خود حتماً با پزشک مشورت کنید.
سوالات متداول
پروستات چیست؟
پروستات غده‌ای به اندازه‌ی یک گردو در مردان است که بخشی از مایع منی را می‌سازد. همه‌ی مردان پروستات دارند و منظور از «پروستات گرفتن» معمولاً بزرگی خوش‌خیم پروستات است.
پروستات در مردان کجاست؟
پروستات در لگن، درست زیر مثانه و جلوی راست‌روده قرار دارد و مجرای ادرار از وسط آن عبور می‌کند.
درد پروستات کجاست؟
معمولاً بین بیضه‌ها و مقعد، پایین شکم، پایین کمر، نوک آلت یا بیضه‌ها حس می‌شود و ممکن است هنگام ادرار یا انزال بیشتر شود.
دلیل مبتلا شدن به پروستات چیست؟
مهم‌ترین عامل بزرگی پروستات افزایش سن و تغییرات هورمونی است. سابقه‌ی خانوادگی، چاقی، دیابت و کم‌تحرکی هم نقش دارند. التهاب پروستات می‌تواند به خاطر عفونت یا علل غیرعفونی باشد.
پروستات چگونه درمان می‌شود؟
بسته به نوع و شدت مشکل؛ بزرگی خفیف با تغییر سبک زندگی، بزرگی شدیدتر با دارو یا جراحی، التهاب عفونی با آنتی‌بیوتیک و سرطان بسته به مرحله با پیگیری، جراحی، پرتودرمانی یا هورمون‌درمانی.
علائم مشکلات پروستات چیست؟
تکرر ادرار به‌خصوص شب‌ها، فوریت ادرار، جریان ضعیف، تأخیر در شروع ادرار، احساس خالی نشدن مثانه و قطره‌قطره آمدن ادرار. ناتوانی کامل در ادرار کردن اورژانسی است.
