توسط : 
خلاصه:
ویتامین B12 برای چی خوبه؟ کی باید قرص B12 خورد و چطور؟ در این مقاله همه‌چیز را درباره‌ی ویتامین ب ۱۲ ساده و کاربردی گفته‌ایم: فواید، علائم کمبود، عدد نرمال آزمایش، نحوه‌ی مصرف و عوارض.
ویتامین B12 چیست؟
ویتامین B12 یا کوبالامین یک ویتامین محلول در آب است. بدن آن را در کبد ذخیره می‌کند؛ برای همین کمبودش معمولاً آرام‌آرام و طی ماه‌ها یا سال‌ها پیدا می‌شود.
برای جذب B12 از غذا، معده باید اسید کافی و ماده‌ای به نام فاکتور داخلی بسازد. به همین دلیل بعضی افراد با وجود غذای کافی هم دچار کمبود می‌شوند.
ویتامین B12 برای چی خوبه؟ (خواص ویتامین B12)
- ساختن گلبول قرمز سالم و پیشگیری از کم‌خونی.
- سلامت اعصاب: از گزگز و بی‌حسی دست و پا جلوگیری می‌کند.
- کار درست مغز: حافظه، تمرکز و خلق‌وخو.
- ساختن DNA و تقسیم سالم سلول‌ها.
- کمک به کاهش هموسیستئین خون (همراه اسید فولیک).
- بارداری: برای رشد مغز و اعصاب جنین مهم است.
اگر کمبود ندارید، خوردن قرص B12 انرژی اضافه یا لاغری نمی‌آورد. B12 فقط وقتی معجزه می‌کند که بدن واقعاً کم داشته باشد.
علائم کمبود ویتامین B12
- خستگی، ضعف و بی‌حالی
- رنگ‌پریدگی یا زردی خفیف پوست
- گزگز، سوزن‌سوزن شدن یا بی‌حسی دست و پا
- عدم تعادل هنگام راه رفتن
- فراموشی، کاهش تمرکز، افسردگی و تحریک‌پذیری
- زخم یا قرمزی و صافی زبان
- تنگی نفس و تپش قلب
در آزمایش خون هم معمولاً MCV بالا و هموگلوبین پایین دیده می‌شود.
چه کسانی بیشتر دچار کمبود B12 می‌شوند؟
- گیاه‌خواران، به‌خصوص وگان‌ها.
- سالمندان (اسید معده کمتر می‌شود).
- مصرف طولانی متفورمین (داروی دیابت).
- مصرف طولانی داروهای معده مثل امپرازول و پنتوپرازول.
- کسانی که جراحی معده یا چاقی (اسلیو، بای‌پس) داشته‌اند.
- بیماری‌های روده مثل سلیاک و کرون.
- کم‌خونی پرنیشیوز (بیماری خودایمنی که جذب B12 را مختل می‌کند).
ویتامین B12 در آزمایش خون باید چند باشد؟
در بیشتر آزمایشگاه‌ها ۲۰۰ تا ۹۰۰ پیکوگرم در میلی‌لیتر طبیعی است. اگر عدد شما مرزی (۲۰۰ تا ۳۰۰) است و علامت دارید، پزشک ممکن است آزمایش هموسیستئین یا متیل‌مالونیک اسید (MMA) را هم بخواهد.
منابع غذایی ویتامین B12
| غذا | میزان B12 |
|---|---|
| جگر و دل گوسفند یا گاو | بسیار زیاد |
| صدف و ماهی (ساردین، تن، قزل‌آلا) | زیاد |
| گوشت قرمز | متوسط تا زیاد |
| تخم‌مرغ | متوسط |
| شیر، ماست و پنیر | متوسط |
| مرغ | کم تا متوسط |
غذاهای گیاهی B12 قابل‌اعتمادی ندارند. گیاه‌خواران باید از مکمل یا غذاهای غنی‌شده استفاده کنند.
قرص ویتامین B12 برای چیست؟
قرص B12 برای درمان یا پیشگیری از کمبود استفاده می‌شود؛ مثلاً در گیاه‌خواران، سالمندان، مصرف‌کنندگان متفورمین و بعد از جراحی معده. در کمبود شدید یا مشکلات جذب، پزشک ممکن است آمپول B12 تجویز کند.
نحوه‌ی مصرف قرص ویتامین B12
- دوز را پزشک بر اساس آزمایش تعیین می‌کند. نیاز روزانه‌ی بزرگسالان فقط حدود ۲٫۴ میکروگرم است، ولی برای درمان کمبود، دوزهای بالاتر (مثل ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میکروگرم) تجویز می‌شود.
- بهتر است صبح و ترجیحاً ناشتا یا قبل از صبحانه با یک لیوان آب خورده شود.
- قرص زیرزبانی و معمولی تقریباً اثر مشابهی دارند.
- بعد از ۲ تا ۳ ماه آزمایش را تکرار کنید.
عوارض قرص B12 و بالا بودن ویتامین B12
قرص B12 بسیار ایمن است، چون مقدار اضافه‌ی آن از راه ادرار دفع می‌شود. گاهی ممکن است این موارد دیده شود:
- جوش صورت (آکنه)
- حالت تهوع خفیف یا سردرد
- اسهال خفیف
عوارض بالا بودن ویتامین ب 12
بالا بودن B12 در آزمایش بیشتر به خاطر مصرف مکمل یا آمپول است و خودش معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند. اما اگر بدون مصرف مکمل B12 خیلی بالا باشد، پزشک ممکن است بیماری‌های کبد، کلیه یا خون را بررسی کند.
درمان بالا بودن ویتامین B12
اگر به خاطر مکمل است، معمولاً قطع یا کم کردن مکمل کافی است و عدد طی چند هفته پایین می‌آید. اگر بدون مکمل بالاست، علت باید با پزشک پیدا شود.
آیا کمبود ویتامین B12 باعث سرطان می‌شود؟
نه؛ شواهدی وجود ندارد که کمبود B12 به‌تنهایی باعث سرطان شود. البته کم‌خونی پرنیشیوز (یکی از علت‌های کمبود B12) با کمی افزایش خطر بعضی مشکلات معده همراه است و پزشک بیماران را پیگیری می‌کند.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
- گزگز، بی‌حسی یا عدم تعادل دارید.
- خستگی طولانی همراه کم‌خونی دارید.
- گیاه‌خوار هستید، متفورمین یا داروی معده می‌خورید یا جراحی معده داشته‌اید.
برای فهمیدن جواب آزمایش B12 و CBC، از تفسیر آنلاین آزمایش خون باسینا کمک بگیرید. مقاله‌ی علت کمبود ویتامین‌ها در آزمایش خون را هم ببینید.
سلب مسئولیت: این مقاله فقط برای آگاهی است و جای معاینه و نظر پزشک را نمی‌گیرد. برای تفسیر جواب آزمایش خود حتماً با پزشک مشورت کنید.
سوالات متداول
قرص ویتامین B12 برای چی خوبه؟
برای درمان و پیشگیری از کمبود B12؛ یعنی کمک به ساخت گلبول قرمز، سلامت اعصاب و کار درست مغز. اگر کمبود ندارید، قرص B12 انرژی یا فایده‌ی اضافه نمی‌دهد.
علائم کمبود ویتامین B12 چیست؟
خستگی، رنگ‌پریدگی، گزگز و بی‌حسی دست و پا، عدم تعادل، فراموشی، افسردگی، زخم یا قرمزی زبان و تپش قلب از علائم رایج هستند.
ویتامین B12 در آزمایش خون باید چند باشد؟
در بیشتر آزمایشگاه‌ها ۲۰۰ تا ۹۰۰ پیکوگرم در میلی‌لیتر طبیعی است. کمتر از ۲۰۰ کمبود و ۲۰۰ تا ۳۰۰ مرزی محسوب می‌شود.
نحوه مصرف قرص ویتامین B12 چگونه است؟
دوز را پزشک تعیین می‌کند. بهتر است صبح و ترجیحاً قبل از صبحانه با آب خورده شود و بعد از ۲ تا ۳ ماه آزمایش تکرار شود.
عوارض بالا بودن ویتامین B12 چیست؟
B12 بالا اغلب به خاطر مصرف مکمل است و معمولاً عارضه‌ای ندارد. اگر بدون مصرف مکمل خیلی بالا باشد، پزشک بیماری‌های کبد، کلیه یا خون را بررسی می‌کند.
آیا کمبود ویتامین B12 باعث سرطان می‌شود؟
نه؛ شواهدی وجود ندارد که کمبود B12 به‌تنهایی باعث سرطان شود. ولی کم‌خونی پرنیشیوز که یکی از علت‌های کمبود است، نیاز به پیگیری پزشک دارد.
درمان بالا بودن ویتامین B12 چیست؟
اگر به خاطر مکمل است، قطع یا کم کردن مکمل معمولاً کافی است. اگر بدون مکمل بالاست، باید علت آن با پزشک بررسی شود.
عالی
مرسی
ممنون از مطلب خوبتون
تشکر
عالی