خلاصه:
کنار TSH در برگه آزمایش، خط دیگری با نام T4 یا FT4 دیدهاید؟ در این مقاله ساده میگوییم T4 در آزمایش خون چیست، چند باید باشد و بالا یا پایین بودن آن چه معنایی دارد.
T4 در آزمایش خون چیست؟
T4 یا تیروکسین هورمون اصلی است که غدهی تیروئید میسازد. بیشتر T4 در خون به پروتئینها چسبیده و غیرفعال است؛ فقط بخش کوچکی آزاد است که به آن FT4 (Free T4) میگویند. FT4 همان بخشی است که واقعاً کار میکند.
| آزمایش | چه چیزی را میسنجد | نکته |
|---|---|---|
| T4 کل (Total T4) | همهی T4 خون، آزاد و چسبیده | قرص ضدبارداری، بارداری و بیماری کبد آن را تغییر میدهند |
| FT4 (Free T4) | فقط T4 آزاد و فعال | دقیقتر است و امروز بیشتر درخواست میشود |
T4 در آزمایش خون باید چند باشد؟
| آزمایش | بزرگسالان | واحد |
|---|---|---|
| FT4 | ۰٫۸ تا ۱٫۸ | ng/dL |
| FT4 | ۱۰ تا ۲۳ | pmol/L |
| T4 کل | ۵ تا ۱۲ | µg/dL |
رنج هر آزمایشگاه کمی فرق دارد؛ ملاک، عددی است که روی برگهی خودتان کنار Reference Range چاپ شده. در نوزادان و کودکان T4 بالاتر است و در بارداری رنج دیگری دارد (مقالهی تیروئید در بارداری را ببینید).
T4 پایین نشانه چیست؟
FT4 پایین بیشتر وقتها یعنی کمکاری تیروئید. اگر همزمان TSH بالا باشد، مشکل از خود تیروئید است؛ شایعترین علت آن هاشیموتو است که با Anti-TPO مثبت همراه است. اگر FT4 پایین ولی TSH پایین یا نرمال باشد، ممکن است مشکل از هیپوفیز باشد که نادر است و پزشک باید بررسی کند.
علائم T4 پایین: خستگی، سرمایی بودن، افزایش وزن، یبوست، خشکی پوست، ریزش مو و کندی ذهن.
T4 بالا نشانه چیست؟
FT4 بالا همراه با TSH پایین معمولاً یعنی پرکاری تیروئید؛ مثلاً بیماری گریوز، ندول پرکار یا التهاب تیروئید. مصرف زیاد قرص لووتیروکسین هم FT4 را بالا میبرد. T4 کل بالا با FT4 نرمال اغلب به خاطر قرص ضدبارداری یا بارداری است و بیماری نیست.
علائم T4 بالا: تپش قلب، لرزش دست، کاهش وزن، گرمایی بودن، تعریق، اضطراب و بیخوابی.
T4 را کنار TSH چطور بخوانیم؟
| TSH | FT4 | معنای احتمالی |
|---|---|---|
| بالا | پایین | کمکاری تیروئید |
| بالا | نرمال | کمکاری خفیف (تحتبالینی) |
| پایین | بالا | پرکاری تیروئید |
| پایین | نرمال | پرکاری خفیف یا اثر دارو |
| نرمال | نرمال | تیروئید معمولاً طبیعی است |
جدول همهی فاکتورها از جمله T3، Anti-TPO و Anti-Tg را در راهنمای تفسیر آزمایش تیروئید و جدول TSH و T4 ببینید.
چند نکته قبل از آزمایش T4
- مکمل بیوتین را ۲ تا ۳ روز قبل (با نظر پزشک) قطع کنید؛ میتواند FT4 را کاذب بالا نشان دهد.
- اگر لووتیروکسین میخورید، قرص را بعد از خونگیری بخورید.
- ناشتا بودن برای T4 معمولاً لازم نیست.
جزئیات بیشتر در مقالهی شرایط آزمایش تیروئید است.
برای تفسیر کامل جواب آزمایش، عکس برگه را در تفسیر آنلاین آزمایش تیروئید باسینا بفرستید.
سلب مسئولیت: این مقاله فقط برای آگاهی است و جای معاینه و نظر پزشک را نمیگیرد.
سوالات متداول
فرق T4 و FT4 چیست؟
T4 کل همهی تیروکسین خون را میسنجد و FT4 فقط بخش آزاد و فعال آن را. FT4 دقیقتر است چون داروها و بارداری روی آن اثر کمتری دارند.
FT4 نرمال چند است؟
در بیشتر آزمایشگاهها حدود ۰٫۸ تا ۱٫۸ ng/dL یا ۱۰ تا ۲۳ pmol/L. ملاک رنج چاپشده روی برگهی شماست.
T4 پایین و TSH نرمال یعنی چه؟
ممکن است خطای آزمایش، اثر دارو یا بیماری حاد باشد و گاهی مشکل هیپوفیز. پزشک معمولاً آزمایش را تکرار میکند.
آیا T4 بالا خطرناک است؟
اگر به خاطر پرکاری تیروئید باشد و درمان نشود، به قلب و استخوان فشار میآورد. با تپش قلب شدید یا کاهش وزن سریع زودتر به پزشک مراجعه کنید.

